Updates

Blijf op de hoogte van Samen Doen! Schrijf u ook in voor de nieuwsbrief

Rapport: “Foto autismenetwerken en steunpunten autisme anno 2015”

“Hoe kan autisme-expertise goed georganiseerd en geborgd worden in het veranderde landschap van zorg en onderwijs?” Die vraag staat centraal in het project voor duurzame verankering autisme netwerken, dat MEE NL in 2016 en 2017 uitvoert in opdracht van het ministerie van VWS. Als opmaat naar dat project voerde Vanuit Autisme Bekeken een onderzoek uit naar de huidige situatie, waarvan het rapport “Foto autismenetwerken en steunpunten autisme anno 2015” het resultaat is. Het rapport beschrijft de huidige situatie van de regionale autismenetwerken (voor zorg en ondersteuning) en de steunpunten autisme (voor onderwijs). Met de veranderingen in het sociale domein en het passend onderwijs staan deze bestaande structuren onder druk en is er een tendens tot een meer generalistische aanpak. Het rapport bevat de ervaringen én beelden over de toekomst. Het rapport is gebaseerd op gesprekken met coördinatoren van de netwerken en de functionarissen van (voormalige) steunpunten.

Op basis van een analyse uit het veld wordt in het rapport geconcludeerd dat bij veel netwerken in de zorg ‘samenwerking’ een doel op zich is geworden. Aangesloten organisaties maken iedere convenant-termijn voor zichzelf een afweging of het nog zin heeft om lid te blijven. Daarmee ligt meer focus op wat deelname voor henzelf oplevert, dan op een gezamenlijk geformuleerd doel. Samenwerking is niet altijd vanzelfsprekend omdat de veranderingen in de zorg nu nog vooral bedreigend lijken voor de continuïteit van bestaande organisaties, waardoor zij vooral intern gericht zijn. Een andere ontwikkeling is dat het denken in doelgroepen en diagnoses afneemt, waardoor er nu meer vraag is naar generalistische kennis dan naar gespecialiseerde autisme-kennis. De paradox is dat aandacht voor een levensbrede aanpak met lichte begeleiding en preventie naar verwachting zal toenemen, en dat deze aanpak juist gespecialiseerde autisme-expertise vraagt om effectief te zijn, terwijl die kennis dreigt te verdwijnen door de huidige weerstand tegen het doelgroep-denken. Dit kan voor autismenetwerken aanleiding zijn om de expertise op een andere manier te presenteren: minder vanuit de diagnose en meer vanuit herkenbare situaties waarbij autisme vaak een rol speelt (zoals ‘uitval van school en werk’ of ‘onbegrepen gedrag’).

Voor autisme-expertise in het onderwijs brengt de invoering van passend onderwijs belangrijke veranderingen in de financiering met zich mee. Budgetten zijn niet langer geoormerkt voor autisme-expertise, maar worden generalistisch ingezet. Ongeveerd 80% van de steunpunten autisme is opgeheven. Organisaties in de regio’s die behoefte hebben aan autisme-expertise vinden niet automatisch de weg naar de overgebleven steunpunten. Scholen zijn nu meer gericht op generalistische kennis, die ze zelf in huis halen. Net als in de zorg verwachten de functionarissen in het onderwijs wel dat juist de gespecialiseerde kennis uiteindelijk nodig zal zijn juist ook omdat steeds meer leerlingen met autisme regulier onderwijs volgen. Preventie van uitval zal meer nadruk gaan krijgen. Dit vraagt van steunpunten dat zij innovatief denken. Nu hun betrokkenheid niet meer vanzelfsprekend is, vraagt het ook dat zij hun expertise op een andere manier onder de aandacht gaan brengen.

Het rapport doet zes aanbevelingen:

1. Verbind de bestaande gespecialiseerde autisme-infrastructuren in zorg en onderwijs

2. Herzie de financiering van autismenetwerken en steunpunten

3. Faciliteer ondersteuning ‘over de schotten heen’

4. Sluit aan bij de nieuwe regionale ‘landschappen’ in onderwijs en zorg

5. Betrek cliënten, leerlingen en ouders bij de netwerken

6. Leer van praktijkvoorbeelden in de regio.

Lees het hele rapport