Werkgroep Vroegherkenning


Implementeren richtlijn screening en diagnostiek in de jeugd gezondheidszorg

De vroegtijdige onderkenning van autisme spectrum stoornissen (ASS) blijft in Nederland nog achter vergeleken met bijvoorbeeld de VS. Een diagnose wordt in ons land meestal niet vóór de kleuterperiode gesteld. Desondanks hebben we in Nederland wel de nodige kennis en ervaring op het gebied van vroegherkenning van ASS. Met name de SOSO studie die eind jaren ’90 bij het UMC in Utrecht startte en de vervolgstudie (DIANE-project) die bij Karakter Universitair Centrum Nijmegen van 2004 tot 2009 liep, en de daaruit voortgekomen proefschriften van Dietz (2007), Van Daalen (2009) en Oosterling (2010) hebben bijgedragen aan de huidige kennis in Nederland over diverse aspecten van ASS op jonge leeftijd (vroege herkenning, diagnostiek en behandeling).

Alarmsignalen
Aan de hand van literatuur en eigen onderzoek ontwikkelden Dietz e.a. een achttal alarmsignalen voor ASS en een screeningslijst met 14 items, de Early Screening of Autistic Traits Questionnaire (ESAT). Vervolgens ontwikkelden Oosterling e.a. een twee-staps screening model aan de hand waarvan medewerkers van consultatiebureaus en integrale vroeghulp jonge kinderen met een verhoogd risico op ASS konden detecteren. In de regio Nijmegen werd dit model geïntroduceerd en gekoppeld aan scholing door middel van interactieve workshops aan medewerkers in de eerste lijn. Onderzoek toonde aan dat scholing in combinatie met systematisch screenen (zoals m.b.v. de ESAT) leidt tot vroegere herkenning van ASS en daardoor kan behandeling eerder worden ingezet. Er is inmiddels ook steeds meer bewijs voor de noodzaak tot deze vroege behandeling i.v.m. grotere plasticiteit van het brein in de vroege kinderjaren en het voorkomen van secundaire beperkingen, zoals gedrags- en emotionele problemen (Pickles, Anderson, & Lord, 2014).

Richtlijn
Recent is, onder meer op basis van de onderzoeken van Dietz en Oosterling, een nieuwe JGZ richtlijn Autisme Spectrumstoornissen ontwikkeld door het Trimbos Instituut (www.jgzrichtlijnen.nl). In deze nieuwe richtlijn zijn de alarmsignalen en de ESAT expliciet opgenomen.

Achtergrond en doelstellingen 

Wat is nu nodig?
We weten dat wanneer niet blijvend wordt geïnvesteerd in kennis over vroege signalen van ASS en het gebruik van screeningsmethoden in de praktijk, behaalde resultaten gemakkelijk weer verbleken (de Korte, 2014). Met andere woorden: we moeten blijven investeren in het op peil houden van kennis van medewerkers van de JGZ en ook andere professionals die in het kader van hun functie in aanraking komen met jonge kinderen!

Deze werkgroep beoogt daarom implementatie van de nieuwe richtlijn te faciliteren opdat landelijk vroegere herkenning en diagnostiek en toeleiding naar passende begeleiding gerealiseerd kan worden en verankerd blijft in de zorg voor jonge kinderen (0-6 jaar) en hun gezinnen!

Doelstelling
De werkgroep Peutertijd - Vroegherkenning beoogt ouders en professionals beter de weg te wijzen als er een vermoeden bestaat van ASS. Concreet betreft dit het faciliteren en stimuleren van de implementatie van de richtlijn, door:

a) het koppelen van de alarmsignalen voor ASS aan het Van Wiechenschema,

b) het stimuleren en implementeren van het betrouwbaar gebruik van de Trimbos richtlijn, o.a. door het ontwikkelen van een e-learning module gericht op de vroegherkenning van ASS voor professionals, en

c)  goede (online) informatie voor ouders en professionals, o.a. een goed toegelicht overzicht van relevante instanties en websites voor extra informatie.

Werkgroepleden
Iris Servatius-Oosterling (trekker), Ina Berckalaer Onnes, C. Dietz, Iris Kuijl, Corinne Vlamings, Jenny den Boer, Nicolette Munsters, E. van Daalen, I Noens en S. Hein.
Iris is tevens voorzitter van het Landelijk Netwerk Autisme Jonge Kind (LNAJK). De doelstellingen van deze werkgroep zullen mede in samenwerking met dit netwerk en met de andere Academische Werkplaats Autisme REACH-AUTworden gerealiseerd. 

Meer informatie? 

Lees meer over deze werkgroep in de leaflet (pdf)
Lees meer over de resultaten van Samen Doen!
Lees meer over de professionals uit onze werkgroepen (pdf)
- Lees de laatste stand van zaken van deze werkgroep in de poster (pagina 'Downloads')


Literatuur

-       Dietz, C. (2007). The early screening of autistic spectrum disorders. Enschede: Gildeprint 
-       Korte, M. de (2014), Masterthesis: A Follow-up of an Integrated Early Detection Programme for  Autism Spectrum Disorders
-       Berckelaer-Onnes, I.A. van, Anzion, P., Sinnema, H., Glind, G. van de (2015). NCJ Richtlijn JGZ-richtlijn Autismespectrumstoornissen. Utrecht: Trimbos Instituut 
-       Oosterling, I.J. (2010). Autism in Toddlers: aspects of early detection, diagnosis and intervention. Proefschrift. Enschede: Ipskamp Drukkers
-       Pickles, A., Anderson, D.K. & Lord, C. (2014). Heterogeneity and plasticity in the development of language: a 17-year follow-up of children referred early for possible autism. Journal of Child Psychology and Psychiatry 55(12), 1354-1362